Vek postojanja jedinica za protivvazduhoplovna dejstva

U kasarni ‘’Banjica’’ juče je organizovana centralna proslava povodom 100 godina artiljerijsko-raketnih jedinica za protivvazduhoplovna dejstva (ARJ za PVD). Domaćin svečanosti bila je 250. raketna brigada za PVD a pored taktičko-tehničkog zbora organizovan je i zanimljiv defile jedinica sa borbenom tehnikom kojom raspolažu naše ARJ za PVD.

Načelnik Generalštaba general Ljubiša Diković je povodom ovog značajnog jubileja dodelio 250. raketnoj brigadi Zlatnu plaketu Vojske Srbije. Dan ranije u Kragujevcu je povodom ove godišnjice održana i svečana akademija uz bogat kulturno-umetnički program.

Za dan ARJ za PVD uzet je 30. septembar u znak sećanja i spomen na prvo obaranje neprijateljskog aviona od strane srpske vojske 1915. godine. Redov artiljerac Radoje Raka Ljutovac je tada modifikovanim topom zemaljske atiljerije iznad Kragujevca oborio austrougarski borbeni avion Rumpler a za ovaj podvig je odlikovan ordenom Karađorđeve zvezde sa mačevima i unapređen u čin kaplara. To je bilo prvo zvanično potvrđeno obaranje nekog vazduhoplova vatrom sa zemlje u svetu. Ljutovac je bio pripadnik Protivavionske baterije specijalne novoformirane jedinice u okviru dopunskog bataljona artiljerijskog puka ‘’Tanasko Rajić’’ koja je bila je stacionirana na Metinom brdu kod Kragujevca sa zadatkom odbrane grada, Vojno-tehničkog zavoda i drugih važnih objekata.

250. raketna brigada za PVD danas predstavlja združenu taktičku jedinicu koja se sastoji od 5 raketnih diviziona, 1. raketni divizion naoružan sistemima S-125M1T “Neva“ stacioniran u Zucama, 2. raketni divizion, takođe sa sistemom “Neva“ u Jakovu, 230. samohodni raketni divizion sa sistemom 2K12 “Kub-M“ u Nišu, 240. samohodni raketni divizion (Kub) u Novom Sadu i 310. samohodni raketni divizion (Kub) u Kragujevcu. Svi ovi divizioni poseduju i lake prenosive raketne sisteme Strela-2M/A.

Raketni sistemi Neva i Kub su delimično modernizovani, deo opreme je digitalizovan, uvedena je termovizija i veća automatizacija ali su nišanski radari i rakete ostali gotovo netaknuti. Ipak na ovogodišnjoj proslavi prikazan je modernizovani osmatrački radar P-12.

Za odbranu aerodroma zadužen je 177. artiljerijsko raketni divizion 204. vazduhoplovne brigade na Batajnici i 98. artiljerijsko raketni divizion, 98. vazduhoplovne brigade na aerodromu Lađevci. Od naoružanja i opreme poseduju lake mobilne raketne sisteme 9K310 “Igla-1“ i protivavionske topove Bofors L70 kalibra 40 mm. Tu su i osmatrački radari Žirafa za otkrivanje i praćenje ciljeva na malim visinama. U rezervi se nalaze laki mobilni raketni sistemi Strela-1M.

Kopnena Vojska (KoV) poseduje svoje jedinice za zaštitu od napada iz vazduha. U sastavu artiljerijsko-raketnog diviziona (ARD) 1. brigade KoV-a nalazi se po jedna baterija raketnih sistema Strela-10M i Strele-2M/A kao i topova L70. ARD 2, 3. i 4. brigade KoV-a imaju istu organizaciju ali umesto Strele-10 koriste sisteme Strela-1M.

U poslednje vreme primećeno je i vraćanje u operativnu upotrebu protivavionskih topova M53/59 “Praga“ kalibra 30 mm ali se ipak smatra da će se oni koristiti za podršku pešadijskih jedinica.