Put ka drugoj eskadrili: Mađarskoj isporučena dva dodatna borbena aviona Gripen

U sredu 29. aprila, u mađarsku vojnu vazduhoplovnu bazu Kečkemet sleteli su novi švedski višenamenski borbeni avioni JAS-39 Gripen koje je Mađarska naručila pre nešto više od dve godine.

Reč je o dva jednoseda JAS-39C sa evidencijskim brojevima ‘‘45‘‘ i ‘‘46‘‘.

Njihovim dolaskom broj mađarskih Gripena je povećan na 16 (14 jednoseda i dva dvoseda), a na leto ove godine trebalo bi da budu isporučena još dva jednoseda.

Narudžbina četiri dodatna Gripena predstavlja izmenu ugovora između švedske Agencije za opremanje odbrambenog sektora i mađarske vlade potpisanog decembra 2001. godine o paketu u kome se nalazilo 14 borbenih aviona Gripen C i D (12 jednoseda i dva dvoseda).

Sporazum je podrazumevao iznajmljivanje aviona za period od 2006-2016. što je koštalo 1,09 milijardi evra. Dodatno je za obuku izdvojeno još 187 miliona evra, a dobijen je i offset koji je iznosio 110 procenata vrednosti ugovora.

Prvih pet aviona isporučeno je početkom marta 2006. godine, poslednji je stigao januara 2008.

Puna operativna sposobnost eskadrile postignuta je decembra iste godine, a Gripeni su u RV Mađarske zamenili sovjetske/ruske lovačke avione MiG-29 koji su povučeni iz upotrebe decembra 2010. godine.

Srbija je prošle godine nabavila jedan mađarski MiG-29 9.12B.

Iznajmljivanje Gripena produženo je do 2026. godine potpisivanjem ugovora 2012. godine. U ovom dokumentu je tada predviđeno da nakon isteka novog vremenskog perioda Mađarska postaje vlasnik aviona.

Mađarska će bar još jednu deceniju računati na flotu Gripena.

Ugovor za modernizaciju na nivo MS20 Blok 2 potpisan je 2022. godine a kompanija SAAB spremna je da pruži logističku podršku do 2036. godine.

Iste godine kada je potpisan ugovor za modernizaciju mađarskih Gripena, objavljeno je da postoji plan da RV Mađarske dobije još jednu eskadrilu borbenih aviona.

Povećanje broja Gripena na 18 može ukazivati na početak tog procesa. Ovome svakako doprinosi i to što Mađarska sada ima zaokružen sistem obuke pilota, za koji je nedavno nabavljena i odgovarajuća tehnika.

Pored toga, već duže vreme je poznato da Mađari smatraju da 14 Gripena nije dovoljno za istovremeno izvršavanje zadataka zaštite nacionalnog vazdušnog prostora, i učešća u međunarodnim vazduhoplovnim operacijama.

Najbolji takav primer je misija NATO-a ‘‘Baltic Air Policing‘‘ u koju je Mađarska do sada četiri puta slala svoje borbene avione (2015, 2019, 2022. i 2025. godine), a u svakoj rotaciji je bila vodeća nacija.