[EKSKLUZIVNO] Priča kompanije LPO Ada: Proizvodnja delova za najmodernije motore putničkih aviona

Kako je Tango Six prvi javio iz Pariza, domaća kompanija Livnica preciznih odlivaka (LPO) Ada potpisala je na vazduhoplovnom sajmu Burže verovatno jedan od najvećih pojedinačnih komercijalnih ugovora u istoriji srpskog civilnog vazduhoplovstva u vrednosti od 72 miliona dolara. Šira domaća javnost (Tango Six ekskluzivu preneli su gotovo svi srpski mediji) saznala je tako za kompaniju koja se nalazi na severu Vojvodine, čiji se delovi nalaze u trenutno najmodernijim turbofenskim motorima koji pogone najnovije modele putničkih aviona i koja najavljuje godišnje prihode u tehnološki najizazovnijoj industriji, u trenutno izrazito negativnoj klimi lanaca snabdevanja, u iznosu od 30 miliona dolara godišnje.

Tango Six danas donosi duži ekskluzivni video-intervju sa direktorom kompanije Aleksandrom Miškovićem koji smo napravili u Parizu i koji možete pogledati na kraju ovog članka. Mišković nam priča kratku istoriju začetka kompanije u 70-im godinama prošlog veka, o tome kako su preživeli dve svetske krize, kako su ih izraelski partneri spasili i koga danas i na koji način zapošljavaju.

Vajper i MTU

Livnica preciznih odlivaka stvorena je 70-ih godina kao jedan od ključnih činilaca vazduhoplovne namenske industrije, preciznije, želje tadašnje Jugoslavije da u potpunosti osvoji sposobnost održavanja i reparacije Rols-Rojs Vajper motora. Nekoliko dobro poznatih kompanija širom bivše zemlje je to 80-tih i uspelo a fabrika iz Ade je u jednom trenutku, kako nam Mišković priča, osvojila proizvodnju 86 artikala ove popularne pogonske grupe.

Kompanija se spremala da postane podrška u osvajanju sposobnosti održavanja motora za projekat Novog aviona kao i izlazak na inostrano tržište, što sve sprečava građanski rat. Mišković, ekonomista koji je imao prethodno radno iskustvo u livnicama i koga je zanimao biznis obrade metala, 2000-tih dolazi u kompaniju koja je gotovo propala. LPO kasnije, sa Miškovićem na čelu, prelazi put od nadolazećeg raspada kompanije kada šest meseci nisu bili u mogućnosti da isplate zarade zaposlenima, do sposobnosti, veštine i organizacije posla kojima, kao podizvođači evropske proizvodnje Dženeral Elektrika, Rols-Rojsa i Pret end Vitnija, potpisuju ugovore u ukupnoj vrednosti od ukupno 182 miliona dolara koji im obezbeđuju sigurne poslove za narednih 10 godina.

Mišković ističe da im je prvi klijent bio i najveća pomoć. Klijent koji je, igrom slučaja, dvadesetak godina kasnije odlučio da otvori svoje postrojenje za reparaciju mlaznih motora u Srbiji. Nemački MTU je LPO-u pružio svu tehničku i tehnološku pomoć na početku, uveo ih u posao i bio njihov prvi klijent, poslovni odnos koji se nastavlja do danas.

LPO Ada tako danas proizvodi precizne odlivke iz kojih se izrađuju lopatice sa rotirajuće i nerotirajuće delove turbina niskog pritiska koje se nalaze unutar trenutno najmodernijih turbo-fenskih motora koji pogone putničke avione. Prvi ugovor iznosa 110 miliona dolara koji su potpisali pre par godina bio je namenjen za izradu lopatica za Dženeral Elektrikov motor najnovijije generacije LEAP 1C koji je pogonska grupa najnovijeg kineskog putničkog aviona COMAC C919 ali i Erbasovih aviona A320neo.

Ugovor potpisan na Buržeu odnosiće se na izradu lopatica za motor LEAP-1B koji pogoni najnoviji Boingov uskotrupni avion 737MAX. Time će se proizvodi vrhunske mašinske preciznosti i izrade kompanije sa Severa Vojvodine naći u gotovo svim modernim putničkim avionima, odnosno njihovim motorima, od Erbasa do Boinga pa i kineskog COMAC-a.